VAĞARŞAG SEROPYAN

Ermenilerde isim günü kutlama geleneği ilginçtir. Diğer pek çokları gibi yok olmaya yüz tutmuş bir gelenek… Bir zamanlar doğum günü kutlamaları bu kadar yayılmamışken ve aziz isimlerini taşıyan kişilerin ‘isim günü’nü kutlamak muhtemelen daha saygın olduğundan, Ermeniler bu isim günlerine pek önem verirlerdi.

Biz modernleştikçe, bu geleneğimizi de o denli kaybediyoruz.

…

Kaybetmemiz de kaçınılmaz gibi. Zira, çocuklarına aziz isimleri veren aileler artık “istisnai durum” olarak görülüyor günümüzde.

Bu ve diğer birçok geleneğin bekçiliğini üstlenen biriydi Sarkis Seropyan, gazetede tanındığı adı ile “Baron Seropyan”.

Alçakgönüllü okul hayatını kendini eğiterek, bir ömür okuyarak sürdüren Seropyan, eminim bugün bir takım aydınların ve “etnograf”ların ordan burdan bir iki şey toplayıp, sırf yazmış olmak uğruna ortaya çıkardıkları yazıları görerek gülümseyerek izliyor. Hele yazılardaki imla hatalarını gördükçe…

Onun, şu ya da bu gelenek hakkında, özellikle de Surp Sarkis hakkında söyleyecek mutlaka bir sözü vardı. Surp Sarkis kutlamalarının, dayısından miras aldığı ve değişmez sözü şuydu: “İsminle yaşayasın, isminle de ölesin. Çokları isimleri ile ölme şansına sahip olamadılar…”.

Seksen yıl ismi ile yaşadıktan sonra, aynı ismi ile sonsuz istirahatine çekildi. Aynı ismi ile uğurlandı. Ve bugün aynı ismin gölgesi altında istirahat ediyor.

Bu yıl biraz acı, fakat ilginç bir rastlantı sonucu isim günü, sevgili yoldaşı ve mesai arkadaşı Hrant Dink’in katlediliş tarihi ile örtüştü.

Bir yıl önce, ilk kez isim gününde evinde değildi, çünkü Hrant hakkında konuşmak üzere Yunanistan’a gitmişti. Ertesi isim gününde ise zaten ebedi vedasını etmiş, atalarına, merhum sevdiklerine kavuşmuştu.

Ebedi istirahatinden bir-iki gün sonra, kuzeninin torunu, Johnny Odabashyan, hayatında kendisini bir kez gördüğü Sarkis Seropyan’ı ve hiç görmediği Hrant Dink’i çizdi. Onları yine buluşturdu.

*

İsminle yaşadın, isminle de istirahat edesin Sarkis Seropyan.

sstr

*************************************************

“ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ”

Հետաքրքրական է Հայոց մէջ անուան տօնախմբութեան նշումը։ Աւանդութիւն մը՝ որ ուրիշներուն հետ տակաւ կը կորսուի։ Ժամանակին կարծես այսքան ընդհանրացած չըլլալով ծննդեան տարեդարձերու նշումը եւ սուրբերու անուան յիշատակութիւնը աւելի յարգանք վայելելուն, մերազն ժողովուրդը աւելի կը շեշտէր այդ սուրբերու օրերը։

Եւ որքան կ՚արդիականանք, այնքան կը կորսնցնենք նաեւ մեր այս աւանդութիւնը։

…

Արդէն կորսնցնելու կարծես պարտաւոր ենք, քանի այլեւս “յարգելի բացառութիւն” նկատելու սկսած ենք այն ծնողները, որոնք սուրբի անունով կ՚անուանեն իրենց նորածինները։

Եւ այս (ինչպէս նաեւ այլ աւանդութեանց) ինքնակոչ պահակն էր Սարգիս Սերովբեանը՝ այլ անունով “Պարոն Սերովբեան”ը։

Իր համեստ դպրոցական կեանքը կատարելագործած էր ինքնուսուցումով եւ այսօր վստահ ենք, որ իր յաւիտենական հանգստավայրէն իւրայատուկ ժպիտով կը դիտէ մեր այն մտաւորականներն ու §ազգագրագէտ¦ները, որոնք աջ ու ձախէն հաւաքելով քանի մը բան, կը ջանան բաներ մը գրի առնել, լոկ գրած ըլլալու մարմաջով, այդ ալ մեսրոպեան “ուղղագրութեամբ”։

Ան միշտ բաներ մը ունէր ըսելու սա կամ նա աւանդութեան, յատկապէս՝ Սուրբ Սարգիս Զօրավարի մասին։ Եւ այդ Սուրբ Սարգիսի օրերու անփոփոխ կարգախօսն էր իր մօրեղբօրմէն ժառանգած նախադասութիւնը. “Անունովդ ապրիս, անունովդ ալ մեռնիս։ Շատեր եղան, որոնք իրենց անունով մեռնելու բաղդը չունեցան…”։

Ան, ութսուն տարիներ ապրելով իր անունով, յաւիտենական հանգստեան քաշուեցաւ նոյն անունով, յուղարկուեցաւ նոյն անունով եւ այդ անուան շուքին ներքեւ կը ննջէ այսօր։

Այս տարի տխուր, սակայն հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը իր անուան տօնը համընկնեցաւ այն օրերուն, որ տարելիցն էր իր սիրելի գործընկերոջ՝ Հրանդ Տինքի սպանութեան։

Տարի մը առաջ, առաջին անգամ իր ընտանեկան յարկէն հեռու մնաց՝ Հրանդին մասին խօսելու համար։ Գնաց Յունաստան։ յաջորդ Սուրբ Սարգիսի տօնին, ինք արդէն յաւիտենական հրաժեշտը տուած ու խառնուած է իր նախորդներուն, իր հանգուցեալ բարեկամներուն։

Իր հանգիստէն մէկ-երկու օր ետք, իր զարմիկին թոռը՝ Ճանի Օտապաշեանը, որ կեանքին մէջ մէկ անգամ միայն տեսած էր զինք եւ երբեք չէր տեսած Հրանդը՝ գծեց հետաքրքրական նկար մը։

*

Անունովդ ապրեցար, անունովդ ալ հանգչէ Սարգիս Սերովբեան։

Վաղարշակ Սրկ. Սերովբեան

ssarm

 

Not: Bu iki yazı 29 Ocak 2016 tarihli AGOS gazetesinin ermenice ve türkçe sayfalarında yayımlanmıştır.